N(euro)otje prakt niet. En jij?

Als kind groeide ik ermee op: het tot puree prakken van alle groenten op mijn bord. Vlees in flintertjes erdoor, schep jus eroverheen en lepelen maar. Iedereen prakte.  Mijn ouders, opa’s, oma’s, neefjes, nichtjes en de hele verdere gemeenschap prakten er lustig op los. Toen mijn eigen kinderen hun eerste tandjes en kiesjes gingen gebruiken voor het eigentandig vermalen van hun groentenhapjes wilde ik ze na de staafmixerperiode nog wel eens tegemoetkomen door het prakje op hun bordje alvast voor te prakken. Gewoon met de vork alles zo fijn prakken dat het geheel volslagen onherkenbaar was. Toen ze ook hele zinnen begonnen te kletsen was de standaard vraag aan tafel: “Wat is dat?”, en het standaard antwoord luidde immer: “Lekker”. Alles heette ‘lekker’ in die tijd; ze hadden geen besef van het enorme assortiment verschillende groenten dat er bij ze naar binnen geschoven werd. Heen en weer wiebelend in het boodschappenkarretje van de supermarkt wisten ze nog steeds niet het verschil tussen een wortel en een spruitje. Want die zagen ze nooit in hun geheel op het bord. Ze zagen alleen maar prakjes.

Ik zelf ben ooit vrij spontaan gestopt met het prakken, zo’n beetje vanaf het moment dat ik ontdekte dat mensen uit andere culturen hun eten konden opeten zonder het tot een wanstaltige brij te prakken, waarbij sommigen het nog verder verpesten met die eeuwige koude appelmoes uit een potje waardoor je niet eens meer van een warme maaltijd kan spreken.  Je zou voor de lol eens moeten proberen om zo’n appelmoesprak met chinese eetstokjes te eten. Succes!

En wees nou eens eerlijk. Stel, je zit in een Chinees restaurant. Je loempia is gevuld met hele taugeetjes en hapklare stukken vlees. Ga je die zitten prakken? Lekker door de foe yong hai of de nasi? En de roti bij je Surinaamse vrienden? Dat eten lijkt zich helemaal niet te lenen voor prakpraktijken en ik geloof ook niet dat iemand dat doet.

Het prakken werd voor mij een onderwerp waarvan ik alles wilde weten. Waarom groeide ik in het Nederland van de jaren ’60, ’70 op met prakken en mijn Surinaamse en Turkse evenknietjes niet?  En zou het één beter zijn dan het ander?

Een zoektocht door de tafeletiquette wees uit dat prakken in een restaurant in ieder geval van zeer slechte manieren getuigt en een belediging is voor de kok. En als je er goed over nadenkt is het misschien inderdaad wel een teken van grote respectloosheid om voedsel waar iemand op heeft staan zwoegen om het zo keurig op tafel te krijgen, tot een soort behangersplaksel te prakken. En wanneer ik geen bezwaar heb tegen geprakt voedsel, doe ik dat wel alvast van tevoren. Dan heet het stamppot. Heel toepasselijk en algemeen aanvaard. Zelfs door professionele koks en mensen uit andere culturen. Een goede stamppot op zijn tijd kunnen zij ook wel hachelen. Maar ik weet wel dat onze Hindoestaanse vrienden met grote ogen toekeken als wij prakten. Dat hadden ze thuis nog nooit gezien.  

Als je op zoek gaat naar de voors en tegens van prakken kom je ook uit bij het kauwen. Veel en goed kauwen is gezonder dan je eten zo naar binnen te schuiven. Van hele brokken zo doorslikken word je zelfs dikker. Want je darmen kunnen die brokken niet goed verwerken. Het moet fijngemalen zijn. Zo kunnen alle goede stoffen eruit gehaald worden en gebruikt worden waar ze nodig zijn. Overigens wordt prakken precies dezelfde voordelen toegedicht…. Zo beschouwd is het prakken misschien wel de vervanging van kauwen. Geen tijd om elke hap honderd keer van links naar rechts te speekselen maar toch de voordelen willen hebben van een optimale verbranding? Prakken is dan het devies! Het is gewoon tijdbesparend. En Nederlanders willen graag tijd besparen. En toch gezond blijven. Dus prakken in plaats van kauwen. Hetzelfde effect maar in minder tijd. Of niet? Ik ben in elk geval niet goed bezig; ik prak niet maar ik kauw ook niet honderd keer per hap…

Bij mijn laatste overpeinzing over dit onderwerp bleef ik hangen bij de term “maaltijd”. Tijd om te malen? En dan malen in de zin dat je gebit, echt of vals, het werk doet? En dat je daar even de tijd voor neemt? Dan zouden we eigenlijk een “maaltijd” en een “praktijd” moeten hebben. Of, om het verschil wat duidelijker te maken, een “kauwtijd” en een “praktijd”. Om de etende mens in twee categorieën te kunnen verdelen: de prakkers en de kauwers. Het is allebei goed, het is cultuurgebonden en onderhevig aan leeftijd, persoonlijke voorkeuren en tijd.

Ik vind het een mooie: ik heb besloten ex-prakker te blijven en meer te gaan kauwen en ga daarom de maaltijd vanaf heden “kauwtijd” noemen. Net iets duidelijker, lijkt me zo. En als ik maar oud genoeg mag worden, ga ik vanzelf weer over op geprakt eten, al dan niet geprakt door mezelf. Zodat het begin en het einde dus gelijk zijn en men in het midden zelf bepaalt wat hij prettig vindt. Als je het prakken maar buiten het restaurant houdt. Want dat kan dus echt niet.

 

Advertenties

26 reacties (+voeg die van jou toe?)

  1. Willemien
    Mrt 04, 2015 @ 07:26:22

    Helemaal eens. Als het bedoelt is om te prakken dan doet de kok dat wel. Net als zonder proeven ergens zout of maggie op doen. Haloho de kok heeft zijn best gedaan om iets lekkers te maken, proef dan eerst!

    Beantwoorden

  2. peggy-sue
    Mrt 04, 2015 @ 08:14:08

    Ik moet gelijk denken aan Najib Amhali. Het briljante stukje waarin hij voor het eerst bij zijn schoonouders gaat eten en zich verbaast over het eten prakken.
    Lachen! [op youtube te vinden als je najib en eten prakken ingeeft]

    Beantwoorden

  3. Lot
    Mrt 04, 2015 @ 08:54:52

    Wat een leuk stukje. Nee ik prak niet. Ben er wel mee opgegroeid in de 50-er jaren en was een erg slechte eter. In een gesprekje daarover met mijn moeder kwamen we tot de conclusie dat ik helemaal niet hou van hollandse pot en met name jus en stamppotten en pappen.
    Pas toen ik rond de 16 werd kwam ik met ander eten in contact en bleek dat eten ook lekker kan zijn.

    Beantwoorden

  4. izerina
    Mrt 04, 2015 @ 08:55:22

    Als kind was prakken voor mij de enige manier om allerlei groenten,die ik niet lekker vond met afgezwakte smaak op te eten. Toen ik zelf kookte,hoefde het niet meer.

    Beantwoorden

  5. Siny
    Mrt 04, 2015 @ 09:18:15

    Mooi vertelt, ach ja . Je smaakbeleving verandert natuurlijk ook.

    Beantwoorden

  6. betjesonnetje
    Mrt 04, 2015 @ 09:21:28

    Niet in alle Nederlandse gezinnen werd/wordt geprakt. Op mijn zesde raakte ik in een ziekenhuis. Ik kreeg daar eten dat op een of andere manier fijngemaakt en gemengd was, zeg maar, geprakt. Ik vond het een rare toestand, vroeg me iedere dag af, wat ik nou eigenlijk at. Ik vond het niet fijn.
    Voor mijn kinderen heb ik het eten ook niet geprakt. Ook niet toen ze klein waren. Als de tandjes begonnen door te komen, kregen ze een hele geschilde appel, zo uit het vuistje. Die raspten ze dan af, met de tandjes nog achter het tandvlees. En ze kregen een korst uitgedroogd brood, ook om op te zuigen en te knabbelen. Als ik mijn zoon iets probeerde te geven wat gemalen was, pap of zo, spuugde hij het door de kamer heen. Kauwen wilde hij. Zo klein als hij was.
    Voor kauwen heb je niet per se tanden en kiezen nodig, maar wel speeksel. Je maakt speeksel vanaf de leeftijd van een maand of vier. Speeksel bevat enzymen die belangrijk zijn voor de vertering van je eten.
    Ik hoop nu maar dat de geprakte hap me bespaard zal worden als ik oud word.

    Beantwoorden

  7. Yasr
    Mrt 04, 2015 @ 10:38:11

    Nee, ik prak niet, dat vind ik niet lekker (uitgezonderd stamppotten).
    Mijn kinderen zijn dus “niet prakkerig” opgevoed en toch prakt mijn oudste dochter altijd haar aardappeltjes en groentes. Zij eet dan echt prakkie.

    Beantwoorden

  8. Nina
    Mrt 04, 2015 @ 12:50:34

    ik ben opgegroeid met prakken en appelmoes, anders at ik niet. Ik heb dat volgehouden zolang ik thuis woonde en dat was laaaaannnnggg.
    Volgens mij gebeurde het bij ons thuis omdat mijn moeder van boerenafkomst was en er dus snel gegeten moest worden want er moest gewerkt. Bij mijn vader gebeurde het omdat ze voor zijn vader klaar moesten zijn met eten, want als hij klaar was met eten dan werd er gewoonweg afgeruimd.
    Het was dus gewoonte. Ik heb hem langzaam afgeleerd toen ik dus op mijzelf woonde. Thuis vraag je nog wel om de appelmoes, maar dat doe je niet bij anderen. Bovendien hoefde ik geen groenten meer te eten die ik niet lustte, dat scheelde ook een hoop. Nu heb ik een lief die niet van gekookte aardappelen houdt, dus ik krijg nu zo ongeveer 1x per maand gekookte aardappelen en gekookte groenten. Dan wordt er niet meer geprakt, maar ik schuif nog wel aardappelen en groenten tegelijk mijn mond in. Maar dat doe ik met de pasta en de rijst ook, dat eet ik ook niet in onderdelen. Het vlees heb ik overigens nooit door mijn aardappelen/groenten mix gegeten, ook nu niet. Dat vind ik echt zonde van het vlees.

    Beantwoorden

  9. Lot
    Mrt 04, 2015 @ 12:59:35

    Oh ja dat herinner ik me nu ook weer. Ik at wel eens bij een buurmeisje en daar kregen ze eerst vlees op bord en aten dat apart, daarna kwam pas groente en aardappelen erop, vond ik ook zo raar.

    Beantwoorden

    • N(euro)otje
      Mrt 05, 2015 @ 07:14:50

      @Lot: Man eet ook altijd eerst zijn vlees op. Zoon heeft dat overgenomen en gaat nog een stapje verder. Hij eet vrijwel alles apart op. Eerst zijn vlees, dan de aardappelen, dan de groenten, zoiets. Hij heeft echt een gruwelijke hekel aan prakken, zelfs mengen vindt -ie niks. Grappig hè.

      Beantwoorden

  10. Nina
    Mrt 04, 2015 @ 14:54:54

    ik kreeg het wel gelijk op het bord, maar ik eet vlees niet op dezelfde vork als aardappelen en groenten. het is of het een of het ander, maar dan wel afwisselend. Dus nooit eerst het vlees en dan pas de aardappelen/groente. Dat is inderdaad raar 😉

    Ik weet ook dat er huishoudens zijn waar je je toetje (yoghurt en/of vla) op hetzelfde bord geserveerd kreeg als waar je net je aardappelen op had gegeten. Ik wist dat een keer niet en had kruimels achtergelaten, niemand die me even waarschuwde (en ik vond het al zo raar dat iedereen zijn bord zo ongeveer aflikte) en hop…. daar ging zo de yoghurt overheen. BLEH!!!!

    Beantwoorden

    • N(euro)otje
      Mrt 05, 2015 @ 07:16:20

      @Nina: ooh, wat vies. Ik heb dat ook wel meegemaakt, die aardappelkruim in je vla… Gelukkig vond mijn moeder tafeletiquette wel belangrijk dus thuis kregen we het toetje in een apart schaaltje.

      Beantwoorden

  11. Ada
    Mrt 04, 2015 @ 15:16:21

    Bloemige aardappelen en rode kool, die vragen er gewoon om om geprakt te worden! Maar niet noodzakelijkerwijs het vlees er door.

    Beantwoorden

  12. Margreet
    Mrt 04, 2015 @ 19:20:20

    Vroeger opgegroeid met prakken….. en dan ook nog een yoghurt erdoor “omdat ik het niet lustte”!
    Sinds ik zelf kon eten prakte ik niets meer, hoogstens wat kleiner snijden voor het mijn mond ingaat en ik geniet van het kauwen en proeven van het eten. Zo lust ik dus heel veel dingen wel! Pffff. Bij ons thuis moest het eten dus heel snel en laat ik daar nou een hekel aan hebben!
    Ik geniet echt van mijn eten en doe er dus ook wat langer over dan veel andere mensen. Ook kan ik echt genieten van allerlei soorten stamppotten, maar die horen geprakt!
    Enne …. vroeger kreeg ik ook sla en aardappels met jus op 1 bord … dreef je sla in die warme jus! bah!
    En inderdaad die yoghurt (ook niet lekker meer) en vla op hetzelfde bord als waar je net je hoofdgerecht van hebt gegeten…. daar bedank ik echt ook voor! (Bij mijn schoonouders was dit zo, scheelde afwas)
    Mijn kinderen hebben ook wel “prakjes” gegeten, als ze de leeftijd er voor hadden, maar daarna werden de stukjes voedsel al snel groter en meer herkenbaar! Prakken doet alleen mijn man nog wel, de kinderen en ik hebben dat nooit gedaan!

    Beantwoorden

  13. Thea
    Mrt 04, 2015 @ 20:31:33

    Grappig, dat prakken. Ik ben nu 65 en bij mijn ouders thuis werd niet geprakt maar we kregen wel het toetje in hetzelfde (inmiddels leeggegeten bord)
    Het toetje was (doordeweeks) meestal warme pap: griesmeelpap, havermoutpap, karnemelksepap, rijstepap!
    De ergste combinatie was : rode bieten met aardappelen en een speklapje en daarna warme rijstepap in het bord. Rijstepap, waar ik van gruwde, met een roze rand……

    Beantwoorden

  14. VeggieMo
    Mrt 04, 2015 @ 20:44:36

    Rode kool, gekookte aardappelen en een gehaktbal vind ik lekker om te prakken. De rest liever niet, maar met tandvleesproblemen moet ik soms wel. Leuke bijwerking van astmamedicatie…
    Als kind kreeg ik ook het toetje in het vieze bord. Toen ik trouwde werd het toetje in een schaaltje gedaan. En nu, nu eten we helemaal geen toetjes meer 🙂

    Beantwoorden

  15. Cisca Servie
    Mrt 04, 2015 @ 22:17:24

    Neen ik prak niet en ben het ook niet van huis uit gewend. Voor mijn kinderen heb ik ook niet geprakt behalve als ze ziek waren en erom vroegen. Prakken ik moet er niet aan denken ik ben juist een mens die wil kauwen

    Beantwoorden

  16. Janneke
    Mrt 05, 2015 @ 06:55:58

    Hier ook prakken. Dat is van uit huis zo gegaan. Eigenlijk nooit over nagedacht om het anders te doen. Maar ik prak mijn vlees er niet door, want dat bewaar ik voor het laatst.
    Waarom het vlees als eerste werd opgegeten heeft er mee te maken dat vlees het duurst was dus dat moest op.
    En oh bah, je toetje in hetzelfde bord als je warm eten. Bij mijn ouders was dat vroeger ook zo, maar gelukkig vonden die dat ook niet lekker dus wij hoefden dat nooit. En mijn vader werkte in de horeca dus die vond sowieso dat toetje in een apart schaaltje hoorde. Maar als we bij de grootouders waren is het me een keer overkomen, want niet wetende maar de volgende keer maar gevraagd om een schaaltje. Vond mijn oma niet leuk maar zoals oma’s zijn mocht het wel.

    Beantwoorden

  17. Nadine B
    Mrt 05, 2015 @ 13:24:56

    Bij ons thuis werd vroeger ook geprakt. Appelmoes er overheen. Wisten wij veel ,we zagen niet anders. En inderdaad, na het eten een scheut yoghurt op het bord…dat vond ik heel erg vies. Later ging ik uit eten met een gezelschap en ontdekte hoe het NIET moest, sinds die tijd prak ik niet meer en het nagerecht eten wij uit een apart schaaltje.

    Beantwoorden

  18. gewoonzoalsikben
    Mrt 05, 2015 @ 19:59:53

    Ook ik ben opgegroeid met prakken en ik denk dat juist daardoor ik geleerd heb om alles te eten ,en nog steeds lust ik elke groente .Wel wist ik donders goed wat ik op mijn bord kreeg want bij ons stonden de pannetjes op tafel ,dus groente was duidelijk zichtbaar ! Daarom begrijp ik niet dat jouw kinderen groenten niet eens herkenden .Hoe deed jij dat dan vraag ik me af ,aan het aanrecht met je rug naar ze toe ? Prakken doe ik al heel erg lang niet meer bleghh ,maar ik ben er volgens mij ook niet ongezonder van geworden de tijd dat het wel gebeurde !
    Elisabeth

    Beantwoorden

  19. lies
    Mrt 06, 2015 @ 11:15:08

    Ik ben van België en ik ken eerlijk gezegd geen enkele volwassene die zijn eten prakt (tenzij misschien bejaarden zonder tanden 🙂 ) Blijkbaar typisch Nederlandse gewoonte. Zelfs mijn driejarige dochter doet het niet.

    Beantwoorden

  20. johmar
    Mrt 07, 2015 @ 09:04:52

    heel herkenbaar, ik lustte als kind ook niet veel groentes en nam dan veel aardappels met een beetje groente geprakt erdoor dan proefde je de groente niet zo, ook aten wij bij elke maaltijd komkommer ,sla en appelmoes. toen ik wat groter werd ben ik wel uit mijzelf gestopt met prakken en leerde ook meer groentes lekker te vinden. mijn dochter prakte zelden, maar nu aten wij ook meer andere dingen dan aardappels ,vlees en groentes, zoals pastas, rijst , pizzas en ander buitenlands eten en dat prakt nu eenmaal niet. mijn vader at op zijn 60e voor het eerst nasi, dat was in de jaren 70 en toen was er nog niet in elke stad of dorp een chinees restaurant, hij vond het wel lekker ,maar erg droog en vroeg of mijn moeder nog wat jus had.

    Beantwoorden

  21. siek
    Mrt 07, 2015 @ 11:14:09

    Artikel uit de “Vriendin”:

    Mensen die hun eten prakken, worden door culinaire liefhebbers wel ‘culi-barbaren’ genoemd. Maar prakken is een prima manier om gezonde stoffen binnen te krijgen! Verhitten en prakken van groenten, zoals bij stampotten gebeurt, zorgt er namelijk voor dat bepaalde voedingsstoffen beter worden opgenomen in het lichaam. Het gaat om de zogenoemde carotenoiden, zoals betacaroteen(wat de wortel oranje maakt) en lycopeen(wat de tomaat rood maakt). Deze stoffen worden in bewerkte vorm(fijngemaakt, gekookt, vermengd met voedingsvet) beter opgenomen.
    Daarom halen we uit hutspot en tomatenketchup meer carotenoiden dan uit verse wortel.
    Dus “PRAKKEN MAG, PRAKKEN IS GEZOND” .

    Groet, Siek

    Beantwoorden

  22. Domi
    Mrt 08, 2015 @ 22:42:17

    Vol humor en zelfspot vind je zeer inspirerend en prachtig dank je wel voor de leuke simpele dingen die veel mensen niet alleen meer weten en vergeten terug naar de basis.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: